Wieczorem 24 grudnia z duńskich kuchni płynie zapach pieczonego tłuszczu wieprzowego, liścia laurowego i goździków. Otwórz piekarnik, a skóra okaże się popękana w drobne szparki, wzdęta i złocista, a kiedy wchodzi w nią nóż, słychać suche „chrupnięcie”. Flæskesteg to duńska pieczeń wieprzowa pieczona ze skórą i od pokoleń jest główną ozdobą wigilijnego stołu. Wszystko zależy od tego, jak chrupiącą skórkę uda ci się uzyskać. Same czynności są proste, ale nie spiesz się przy nacinaniu skóry i soleniu, bo one zmieniają wynik w całości.
Flæskesteg na duńskim świątecznym stole

Duńczycy jedzą wieprzowinę od stuleci, ale pieczona w piekarniku wieprzowina trafiła pod domowe dachy dopiero wtedy, gdy w latach 60. XIX wieku upowszechniły się opalane drewnem piekarniki. Pieczenie ze skórą towarzyszy temu daniu od początku.
Wieprzowina na święta ma korzenie w XIX-wiecznym gospodarstwie. Hodowcy trzody trzymali mięso w solance i musieli je zjeść, zanim zrobiło się zbyt słone, a ponieważ świnie ubijano w listopadzie, wieprzowina trafiała na świąteczną ucztę. Zamożne domy XIX wieku trzymały się z kolei niemieckich i francuskich zwyczajów bożonarodzeniowych i za bardziej prestiżowe mięso uważały gęś, a później kaczkę.
W wielu duńskich domach na wigilijnym stole stają i kaczka, i flæskesteg. Około trzech na cztery osoby jedzą 24 grudnia kaczkę, a około 60% — wieprzowinę. Duńczycy zamiast wybierać jedno mięso po prostu stawiają na stół dwa.
Reszta stołu ma stałą obsadę: gotowane ziemniaki, ziemniaki glazurowane na brązowo cukrem i masłem (brunede kartofler), gotowaną lub duszoną czerwoną kapustę (rødkål) i sos zrobiony z tłuszczu z blachy. Po posiłku przychodzi risalamande, zimny pudding ryżowy z siekanymi migdałami, wanilią i bitą śmietaną, jedzony z sosem wiśniowym.
Składniki (liczba porcji: 4)

Brzuszyny ze skórą nie zawsze znajdziesz na półce zwykłego supermarketu, bo większość sprzedawanego tam boczku jest już ze skóry obrana. Popytaj u rzeźnika, w sklepie ze specjalnościami mięsnymi albo w internecie, gdzie często bywa mrożona. W Danii popularny jest też kamsteg z polędwicy, ale brzuszynę ze skórą zwykle łatwiej dostać, a będąc tłustszą, rzadziej wysycha podczas pieczenia.
Przełóż mrożoną wieprzowinę ze skórą do lodówki i rozmrażaj ją powoli — na kawałek do pieczenia potrzeba 2–4 dni. Im suchsza powierzchnia skóry, tym chrupiącej się upiecze, więc po rozmrożeniu dokładnie ją osusz ręcznikiem papierowym.
Jaki kawałek wybrać na flæskesteg

W Danii flæskesteg to nazwa dania — pieczeni wieprzowej pieczonej ze skórą — i popularne są dwa kawałki. Kamsteg (polędwica) pochodzi z grzbietu i ma więcej chudego mięsa. Ribbenssteg (brzuszyna) ma warstwy chudego mięsa i tłuszczu, więc nawet gdy się ją przetrzyma w piecu, wysycha mniej.

Temperatura dojrzałości zależy od kawałka: 65 °C dla kamstegu i 75 °C dla ribbensstegu. W domu doprowadź środek do 75 °C i utrzymaj tę temperaturę przez co najmniej 1 minutę, niezależnie od kawałka. Tłusta brzuszyna pozostaje soczysta nawet w takiej temperaturze.
Czas pieczenia zależy od kawałka. Łopatka do pieczenia potrzebuje około 2 godzin 15 minut, a polędwica około 1 godziny 45 minut. Nawet przy tym samym flæskestegu czas pieczenia mocno zależy od kawałka i wielkości.
Przygotowanie
Przygotowanie zajmuje około 20 minut. Pieczenie to 20 minut skórą do dołu, 50 minut po obróceniu, 10–20 minut na wzdęcie skóry na końcu i 15 minut odpoczynku. Przepis zakłada piekarnik z termoobiegiem. W piekarniku elektrycznym bez termoobiegu podnieś temperaturę na każdym etapie o 10–20 °C i koryguj czas, patrząc na kolor.
Podgrzej wieprzowinę w środku do 75 °C i utrzymaj tę temperaturę przez co najmniej 1 minutę. Nawet świeża wieprzowina niedogotowana może wywołać zatrucie pokarmowe albo zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu E. Polędwicę wieprzową czasem kończy się w 65 °C w środku, ale w domu celuj w 75 °C przez co najmniej 1 minutę i sprawdzaj termometrem.
Przy końcowych 230 °C tłuszcz z wieprzowiny chlupie na brytfannę i łatwo się dymi. Otwierając piekarnik, odsuń twarz i używaj grubych rękawic kuchennych. Uważaj na poparzenia gorącym płynem, który przelewasz.
Jeśli skóra nie chce się wzdąć za nic, innym sposobem jest podpieczenie jej przez kilka minut pod górną grzałką piekarnika (funkcja grill). Ale ze złotego w spalone czarne przechodzi w kilka sekund, więc stój przy piekarniku i pilnuj.
Podawanie flæskestegu i wykorzystanie resztek

Ułóż pokrojony flæskesteg skórą do góry, a obok postaw słodko-kwaśną duszoną czerwoną kapustę i ziemniaki w dwóch wersjach. Wiele duńskich domów idzie tu na skróty: małe gotowane ziemniaki z puszki podsmażone w karmelu i czerwona kapusta ze słoika albo puszki. Podgrzej słoik importowanej czerwonej kapusty i stół składa się sam.
Na sos zdejmij tłuszcz z odłożonego płynu z brytfanny, przelej go do garnka i zagęść mąką. Płyn przejęty aromatem pieprzu i liścia laurowego jest dość słony i mięsny sam z siebie.
Jeśli coś zostanie na następny dzień, pokrój mięso cienko i połóż na chlebie żytnim jako duńską kanapkę otwartą, smørrebrød. Zimny flæskesteg z czerwoną kapustą, suszonymi śliwkami, pomarańczą i kiszonym ogórkiem to klasyczne połączenie. Duńskie budki z hot dogami sprzedają go też na ciepło, w bułce.
Najczęściej zadawane pytania
Co, jeśli nie dostanę wieprzowiny ze skórą?
Z brzuszyny bez skóry też wyjdzie aromatyczna pieczeń, tymi samymi krokami, tyle że tracisz chrupiącą skórę, która jest gwiazdą dania. Brzuszynę ze skórą najłatwiej dostać u rzeźnika albo przez internet.
Skóra nie zrobiła się chrupiąca. Dlaczego?
Najczęstsze przyczyny to zbyt płytkie nacięcia, przez które sól nie wchodzi dość głęboko, wilgotna powierzchnia skóry i za mało ognia na finiszu. Osusz skórę przed pieczeniem i podnieś temperaturę na końcu do 230 °C. Miejsca, które mimo to nie chcą wzdąć, podpiecz krótko pod grillem, nie spuszczając z nich oczu.
Czy dodawać goździki?
Są opcjonalne; duńskie przepisy czasem piszą przy nich „można pominąć”. Sam liść laurowy daje wystarczający aromat.
Czy mogę zrobić pieczeń wcześniej?
Skóra jest najchrupsza w dniu pieczenia. Zostaw mięso do ostygnięcia, wstaw do lodówki i zużyj je szybko. Pokrój na zimno na kanapki otwarte, a jeśli odgrzewasz, podgrzej je tak, żeby było gorące na wskroś.









