W chłodny dzień wystarczy odsunąć trochę pokrywkę garnka, żeby uniósł się słodki pomidorowy aromat, niosący kwas kwaszonej kapusty i nitkę dymu. Sarmale wyglądają jak zachodnie gołąbki, ale ich zapach prowadzi w inną stronę: kwaszona kapusta, wieprzowina, ryż i koperek zamiast słodkiego bulionu. W tych rumuńskich gołąbkach farsz z mięsa i ryżu zawija się w liście kwaszonej kapusty i dusi powoli z pomidorami, poszatkowaną kapustą i wędzonym mięsem. Na stół trafiają z żółtą mămăligą zamiast białego ryżu. Jeśli możesz, ugotuj je dzień wcześniej, bo następnego dnia smakują lepiej.

Sarmale na rumuńskim stole
Sarmale należą do wielkiej rodziny potraw zawijanych w liście, która ciągnie się od Bałkanów po Bliski Wschód. Nazwa sarma przetrwała w tureckojęzycznych i sąsiednich regionach jako nazwa potrawy znacząca „coś zwiniętego”. Przy rumuńskim stole samo zawinięcie liczy się jednak mniej niż połączenie: kwaszona kapusta, wieprzowina, ryż, wędzone mięso i mămăligă, wszystko w jednym garnku i na jednym talerzu.
Po rumuńsku pisze się sarmale. Liczba pojedyncza to sarma, ale ponieważ potrawa przychodzi na stół w kilku kawałkach, mówi się zwykle sarmale.
Kapusta konserwowana solą lub fermentacją to siła rumuńskiej kuchni zimowej, a sarmale wykorzystują ją najlepiej. Na Boże Narodzenie, Nowy Rok, Wielkanoc, wesela i chrzciny kucharki robią duży garnek dzień wcześniej i podają odgrzany, kiedy smaki się ułożą. Farsz to przeważnie wieprzowina albo mieszane mięso mielone, czasem z mocnym akcentem wędzonego mięsa, a w okresach postu jest wersja z grzybami i ryżem. W Siedmiogrodzie nuta dymu jest mocniejsza, a przy Mołdawii niektóre domy zwijają je małe i cienkie.
Jeśli lubisz warstwy kwasu i mięsa, bigos (po japońsku) to kolejne wschodnioeuropejskie danie duszone, które warto znać. Wśród potraw zawijanych w liście porównaj dolma (po japońsku).
Składniki (liczba porcji: 4)

Z tego wychodzi około 16 niewielkich sarmale, dosyć dla 4 osób. Rumuńskie domy robią ich często więcej, ale taka ilość jest wygodna w domowym garnku. Ryż w trakcie gotowania trochę pęcznieje, więc nie zwijaj zbyt ciasno; zostaw w liściu miejsce na jego wzrost.
To danie zawiera wieprzowinę, wołowinę, boczek i śmietanę (nabiał). Boczek może zawierać soję lub pszenicę, a słoność i oznaczenia alergenów kapusty kwaszonej oraz boczku różnią się w zależności od produktu, więc czytaj etykietę przy każdym zakupie. Ponieważ to danie z mięsa mielonego, doprowadź je do temperatury wewnętrznej 71 °C lub wyższej.
Co kupić do tego dania
Kup specjalnie tylko to, co podtrzymuje kwas i dym, mąkę na mămăligę (po japońsku), garnek, który wytrzyma długie duszenie, i sposób sprawdzenia, czy farsz jest dopieczony. Boczek i mięso mielone to zwykłe supermarketowe zakupy.
Zwykła papryka wystarczy, ale próba wydobycia dymu samym boczkiem sprawia, że na pierwszy plan wysuwa się słoność. Papryka wędzona dodaje aromatu w małej ilości, więc łatwo jej użyć też w innych daniach duszonych.
Możesz podać zwykły biały ryż zamiast mămăligi, ale inaczej łagodzi kwaszoną kapustę i tłuste mięso. Mając pod ręką drobno zmieloną polentę, zbliżysz dodatek do Rumunii.
W cienkim garnku dno przypala się przez dwie godziny duszenia, a liście na wierzchu pozostają twarde. Użyj ciężkiego garnka: trzyma niskie ciepło równo i nie pozwala gołąbkom się rozpaść, kiedy nim potrząsasz.
Przy mięsie mielonym zawiniętym w liście trudno ocenić środek, nawet gdy zewnętrzny liść jest miękki. Za pierwszym razem, a także przy mięsie mrożonym, sprawdź środek termometrem kuchennym, żeby go nie przegotować.
Wybór kapusty, mięsa i zamienników do sarmale
Trudny punkt w domu to liść kwaszonej kapusty. Zwykła kapusta też daje dobry gołąbek, ale sarmale mają charakter z kwasu, a jeśli po prostu udusisz zwykłą kapustę na słodko, danie osunie się w stronę zachodniego gołąbka. Zdecyduj najpierw, co chcesz zachować, a co zastąpić, a popełnisz mniej błędów.
| Składnik lub etap | Najbliżej Rumunii | Praktyczne rozwiązanie w domu | Werdykt |
|---|---|---|---|
| Liście kapusty | Cała kapusta kwaszona z fermentacji | Sparz zwykłą kapustę w wodzie z octem i wyłóż garnek kapustą kwaszoną | Kwas jest niezbędny |
| Farsz | Głównie wieprzowina, z ryżem | Mieszane mięso mielone z przewagą wieprzowiny | Samo mięso z kurczaka jest zbyt lekkie |
| Dym | Wędzone mięso zwane afumătură | Boczek w grubych plastrach, kiełbasa wędzona | Trochę wystarczy; za dużo robi się słone |
| Zioła | Koperek, tymianek, cimbru | Suszony koperek i tymianek | Sama natka pietruszki jest płaska |
| Do podania | mămăligă i smântână | Mąka kukurydziana i śmietana | Biały ryż też zadziała, ale inaczej łagodzi kwas |
Całą kiszoną kapustę można czasem znaleźć w internecie albo u wschodnioeuropejskich sklepikarzy, ale jeśli będziesz na nią czekać za każdym razem, sarmale będziesz robić rzadziej. Dwa skróty działają dobrze razem: wyłóż garnek poszatkowaną kapustą kwaszoną ze słoika i daj zwykłym liściom kapusty szybki kwasowy zastrzyk w wodzie z octem i solą. To nie jest w pełni kiszona kapusta, ale kwas pozostaje skierowany we właściwą stronę. Jest też wersja zawijana w liście winogron, choć kapusta jest łatwiejsza za pierwszym razem.
Jeśli chodzi o dym, daruj sobie drogie importowane kiełbasy. Trochę zwykłego boczku z wędzoną papryką wypełnia lukę i łatwo mieć go pod ręką. Jeśli robiłeś już mămăligę (po japońsku), użyj tej samej mąki na dodatek. I nie bój się kwasu ani nie sięgaj po cukier; złagodź go śmietaną i mămăligą, bo tak Rumuni jedzą to najczęściej.
Przygotowanie
Sarmale się rwą, jeśli popędzasz je na dużym ogniu. Utrzymaj liście giętkie, farsz delikatny, a garnek na równym strumieniu małych bąbelków. Jeśli dopilnujesz tych trzech rzeczy, będzie to znacznie łatwiejsze, niż wygląda.
Dlaczego sarmale się rwą albo robią się twarde
Liście rwą się, kiedy są twarde, nerw jest gruby, gołąbki zbyt ciasne albo garnek zbyt mocno wrze. Gotuj kapustę na średnim ogniu do przeświecenia i zetnij nerw do około 2 mm. Zostaw w każdym gołąbku miejsce na pęcznienie ryżu i nie pozwól, żeby duszenie osiągnęło mocne wrzenie. Podarte liście mogą iść na dno garnka, więc nic się nie marnuje.
Twardy farsz bierze się z przemieszania, zbyt małej ilości płynu albo chudego mięsa. Przestań mieszać po około 2 minutach i zawsze dodaj 3,5 łyżki (50 ml) wody. Wieprzowina jako główne mięso utrzymuje delikatność, a sama wołowina robi farsz zwartym. Używaj też surowego ryżu: ugotowany nie ma miejsca na wchłanianie płynu i robi teksturę zbitą.
Podawanie i przechowywanie sarmale
Na początku wystarczą sarmale, mămăligă, śmietana i pikle. Jeśli chcesz jeszcze jedną potrawę, pokrój drobno rumuński placek z serem plăcintă (po japońsku) i podaj jako przystawkę. A jeśli chcesz poznać szerszy wschodnioeuropejski stół, ugotuj w inne dni barszcz (po japońsku), pierogi (po japońsku) i gulasz (po japońsku); zobaczysz, jak różnie każde z nich używa kwasu i duszenia.

Resztki ostudź, a potem przełóż do pojemnika razem z płynem z duszenia. Zjedz w ciągu około 3 dni z lodówki albo zamroź na około 1 miesiąc. Do odgrzania wróć z nimi do garnka i podgrzewaj na małym ogniu 10 do 12 minut, aż płyn ledwo bulgocze, a gołąbki będą gorące na wskroś. Jeśli płyn zgęstniał, dodaj 2 do 3 łyżki wody.
Co idzie nie tak, przechowywanie i najczęściej zadawane pytania
Czym różnią się od zwykłych gołąbków?
Największe różnice to kwas i ryż. Zachodnie gołąbki dusi się często w słodkiej kapuście i bulionie, a sarmale układa się warstwami kwaśnych liści, farszu z ryżem i mięsem, pomidorów i dymu. W centrum smaku stoi kiszona kapusta, nie bulion.
Czy można je jeść bez śmietany?
Można, ale śmietana łagodzi kwaszoną kapustę i tłusty farsz i spina całość. Jeśli unikasz nabiału, użyj odsączonego, niesłodzonego jogurtu sojowego albo kremu tofu z odrobiną oliwy. Słodzonego jogurtu unikaj; psuje smak dania.










